Emoties en gevoelens vertellen ons hoe iets voor ons is, maar niet waarom het zo is
Sommige mensen hebben geleerd hun gevoelens te wantrouwen.
Anderen hebben juist geleerd dat gevoelens altijd gevolgd moeten worden.
Beide opvattingen doen volgens mij geen recht aan wat emoties en gevoelens werkelijk zijn.
Gevoelens zijn niet de vijand.
Maar ze zijn ook niet automatisch de objectieve werkelijkheid.
Ze vervullen een andere functie.
Ze vertellen ons hoe iets voor ons is.
Je eigen subjectieve ervaring en zijn daarmee voor jou persoonlijk waar.
Maar niet waarom het zo is.
Gevoelens zijn richtinggevers
Stel dat iemand zich in een relatie onzeker voelt.
Die onzekerheid is echt.
Het lichaam reageert.
Er ontstaat spanning.
Misschien verdriet.
Misschien angst.
Dat gevoel verdient aandacht.
Maar het vertelt nog niet waarom die onzekerheid ontstaat.
Ligt het aan de relatie?
Is de ander daadwerkelijk onbetrouwbaar?
Zijn er omstandigheden die spanning oproepen?
Of raakt de situatie aan eerdere ervaringen van verlies, afwijzing of teleurstelling?
Het kan dus gaan over de betrouwbaarheid van de ander, maar ook over ons eigen vermogen om te vertrouwen.
Het gevoel zelf geeft daar geen antwoord op.
Het vertelt alleen dat er iets speelt.
En dat is waardevolle informatie.
Het lichaam reageert sneller dan ons verstand
Onze emotionaliteit behoort tot onze evolutionair oudste menselijke vermogens.
Vaak reageren wij al voordat we bewust begrijpen wat er gebeurt.
We voelen spanning voordat we de oorzaak kennen.
We voelen vertrouwen voordat we het kunnen uitleggen.
We voelen verdriet voordat we begrijpen wat we precies verloren hebben.
Dat maakt gevoelens niet irrationeel.
Het maakt ze snel.
Heel snel.
Sneller dan ons denken.
Daarom hebben we zowel gevoel als verstand nodig
Wanneer we uitsluitend op ons verstand vertrouwen, lopen we het risico belangrijke signalen te missen.
Wanneer we uitsluitend op ons gevoel vertrouwen, lopen we het risico verkeerde conclusies te trekken.
Als we alleen ons verstand als kompas gebruiken, kan dat leiden tot een verstandig leven.
Daar zit echter een beperking in.
Een verstandig leven is niet automatisch hetzelfde als een leven waar we gelukkig en gezond van worden of blijven.
Daarvoor hebben we ook ons gevoel als kompas nodig.
Werkelijke ontwikkeling ontstaat vaak in het samenspel tussen beide.
Gevoelens vertellen ons dat iets aandacht vraagt.
Ons verstand helpt ons onderzoeken wat er mogelijk aan de hand is en het om te zetten in handelen.
Het één kan niet zonder het ander.
Voelen is niet hetzelfde als begrijpen
Veel mensen begrijpen hun situatie uitstekend.
Ze weten waarom ze doen wat ze doen.
Ze kennen hun geschiedenis.
Ze kunnen alles analyseren.
Toch verandert er soms weinig.
Omdat begrijpen niet hetzelfde is als voelen.
Maar het omgekeerde is ook waar.
Voelen alleen is niet hetzelfde als begrijpen.
Wie uitsluitend blijft voelen zonder te onderzoeken wat gevoelens betekenen, kan verstrikt raken in verwarring of herhaling.
Ontwikkeling vraagt daarom zowel gevoelscontact als reflectie.
Gevoelens verdienen aandacht, niet gehoorzaamheid
Soms denken mensen dat zij hun gevoelens altijd moeten volgen.
Maar gevoelens vragen niet om gehoorzaamheid.
Ze vragen om aandacht.
Angst betekent niet automatisch dat iets gevaarlijk is.
Boosheid betekent niet automatisch dat de ander fout zit.
Verdriet betekent niet automatisch dat iets verloren is gegaan.
Gevoelens nodigen ons uit om stil te staan bij wat er in ons gebeurt.
Niet om direct conclusies te trekken.
De wijsheid van het samenspel
Persoonlijke ontwikkeling gaat voor mij niet over kiezen tussen gevoel of verstand.
Het gaat over het leren samenwerken van voelen, denken en handelen.
Gevoelens maken zichtbaar dat iets ons raakt.
Het verstand helpt ons betekenis te geven aan die ervaring.
Wanneer voelen en begrijpen elkaar ontmoeten, ontstaat vaak meer helderheid.
Meer vrijheid.
En meer mogelijkheden om bewust vorm te geven aan ons leven.
Gevoelens vertellen ons hoe iets voor ons is.
Het is aan ons om te onderzoeken wat daarin speelt.