Waarom het onderdrukken van emoties en gevoelens ons ziek kan maken
Emoties en gevoelens zijn geen fout in ons systeem
Veel mensen ervaren emoties en gevoelens als iets wat hen in de weg zit.
Angst maakt onzeker.
Verdriet doet pijn.
Boosheid kan ongemakkelijk voelen.
Schaamte en schuld kunnen verlammend werken.
Logisch dus dat we vaak proberen emoties en gevoelens te vermijden, te beheersen of weg te drukken. Zeker in een maatschappij waarin prestaties, controle en zelfredzaamheid hoog gewaardeerd worden.
Toch zijn emoties geen fout in ons systeem.
Integendeel.
Emoties behoren tot onze oudste menselijke vermogens. Nog voordat wij konden nadenken, analyseren of redeneren, hielpen emoties ons om direct aan te voelen of iets veilig of onveilig, vertrouwd of bedreigend, wenselijk of onwenselijk was.
Gevoelens vertellen ons niet wat waar is. Ze vertellen ons wel hoe iets voor ons is.
Dat maakt ze van onschatbare waarde.
Emoties en gevoelens laten zich niet wegsturen
Veel mensen proberen emoties en gevoelens te beheersen door ze te negeren, te rationaliseren of te onderdrukken.
Dat lijkt soms tijdelijk te werken.
Maar gevoelens verdwijnen niet zomaar.
Wat niet gevoeld mag worden, verdwijnt meestal niet. Het zoekt een andere weg.
Dat kan zich uiten in lichamelijke klachten, psychische klachten of problemen in relaties.
Het lichaam en het gevoelsleven zijn immers nauw met elkaar verbonden.
Wanneer gevoelens zich lichamelijk gaan uiten
Spanning, angst, verdriet of boosheid kunnen zich onder andere uiten in:
Vaak is er medisch niets ernstigs aan de hand, terwijl iemand zich toch niet goed voelt.
Het lichaam probeert dan soms zichtbaar te maken wat emotioneel nog onvoldoende aandacht krijgt.
Dat betekent niet dat klachten “tussen de oren” zitten.
Integendeel.
De klachten zijn echt.
Alleen ligt de oorsprong niet altijd uitsluitend in het lichaam zelf.
Geestelijke gevolgen van het vermijden van emoties en gevoelens
Ook psychisch kan het onderdrukken van emoties een prijs hebben.
Mensen kunnen zich leeg gaan voelen.
Vastlopen.
Gejaagd raken.
Moeite krijgen met keuzes maken.
Of het gevoel hebben zichzelf kwijt te zijn geraakt.
Soms ontstaat zelfs een paradoxale situatie.
Mensen proberen minder te voelen om pijn te vermijden.
Maar daardoor gaan ze uiteindelijk ook minder vreugde, verbondenheid, liefde of enthousiasme ervaren.
Voelen is namelijk onvoorwaardelijk.
Wie geen contact meer wil maken met angst of verdriet, raakt vaak ook een deel van zijn vermogen kwijt om geluk, ontroering en verbondenheid te ervaren.
Relaties vragen om gevoelscontact
Wij zijn sociale wezens.
Relaties ontstaan niet alleen door woorden, maar ook door gevoelscontact.
Wanneer gevoelens langdurig worden onderdrukt, kan afstand ontstaan.
Mensen trekken zich terug.
Worden voorzichtiger.
Laten minder van zichzelf zien.
Of raken juist sneller geïrriteerd zonder goed te begrijpen waarom.
Daardoor kunnen gevoelens van eenzaamheid ontstaan, zelfs wanneer er mensen om hen heen zijn.
Juist de emoties die we proberen te vermijden, bevatten vaak belangrijke informatie over onze behoefte aan contact, erkenning, nabijheid of autonomie.
Gevoelens begrijpen is niet hetzelfde als voelen
Veel mensen begrijpen heel goed wat er met hen aan de hand is.
Ze kunnen hun situatie uitstekend analyseren.
Toch voelen ze zich niet beter.
Dat is niet vreemd.
Inzicht is waardevol, maar inzicht alleen is vaak niet voldoende.
Werkelijke verandering ontstaat wanneer inzicht niet alleen wordt begrepen, maar ook wordt ervaren.
Wanneer het niet alleen in het hoofd aanwezig is, maar ook mag beklijven en onderdeel wordt van wie we zijn.
Ontwikkeling betekent niet dat gevoelens verdwijnen
Soms hopen mensen dat persoonlijke ontwikkeling ervoor zorgt dat ze minder angstig, verdrietig of onzeker worden.
Dat is meestal niet hoe het werkt.
Ontwikkeling betekent niet dat moeilijke gevoelens verdwijnen.
Ontwikkeling vergroot ons vermogen om ermee om te gaan.
Niet door ze weg te drukken.
Niet door ze te bevechten.
Maar door ze te leren dragen.
Met zachtheid.
Met nieuwsgierigheid.
Met begrip.
Vol leven
Een vol leven bestaat niet alleen uit prettige gevoelens.
Liefde maakt kwetsbaar.
Verlies doet pijn.
Verbondenheid vraagt openheid.
Nieuwe stappen zetten brengt onzekerheid met zich mee.
Toch zijn het juist deze ervaringen die betekenis geven aan ons bestaan.
Het doel van ontwikkeling is daarom niet om minder te voelen.
Het doel is om steeds meer mens te worden.
In vrijheid jezelf kunnen zijn, in relatie tot anderen en de wereld waarin je leeft